Światowy Dzień Walki z Cukrzycą

Światowy Dzień Walki z Cukrzycą

27 czerwca przypada rocznica odkrycia insuliny, tego dnia obchodzimy również Światowy Dzień Walki z Cukrzycą. Odkrycie insuliny było przełomem w medycynie i ratunkiem dla osób chorych na cukrzycę i choć dziś zażywane jej wydaje się czymś oczywistym, kiedyś było zupełnie inaczej. Cukrzyca była chorobą śmiertelną, a jej leczenie polegało przede wszystkim na głodówce, co w sposób oczywisty prowadziło do wycieńczenia organizmu. Po raz pierwszy insulinę wstrzyknięto 14 letniemu chłopcu Leonardowi Thompsonowi w szpitalu w Toronto. Stan młodego pacjenta był już krytyczny, dlatego nie widząc innego ratunku dla swojego syna, ojciec zgodził się na podanie leku, który wcześniej testowany był jedynie na psach. Pierwsze podanie insuliny odbyło się 11 stycznia 1922 roku, wtedy to poziom cukru spadł nieznacznie, a chłopiec dostał silnej reakcji alergicznej. Sukcesem okazało się drugie podejście 23 stycznia 1922 roku. Pacjentowi podano wówczas lepiej oczyszczoną insulinę, działanie leku było spektakularne, poziom glukozy został obniżony, a 14 letni chłopiec stał się pierwszym chorym uratowanym przed śmiercią w wyniku cukrzycy.

Na cukrzycę cierpi dziś około 422 milionów osób na całym świecie, około 90% przypadków cukrzycy to cukrzyca typu 2, której głównym czynnikiem są: zła dieta i siedzący tryb życia, a w konsekwencji nadwaga i otyłość. Z danych opublikowanych w raporcie WHO wynika, że  w 2012 roku cukrzyca była bezpośrednią przyczyną około 1,2 mln zgonów, a w przypadku kolejnych 2,2 mln zwiększony poziom cukru nawet u osób, u których nie zdiagnozowano cukrzycy, przyczynił się do występowania między innymi chorób serwo-naczyniowych i w konsekwencji śmierci.

 W Polsce choruje blisko 2,73 mln osób, niestety aż 26% nie jest świadomych swojej choroby. Cukrzyca zazwyczaj wykrywana jest dopiero po 5-12 latach od momentu pojawienia się jej pierwszych objawów.

Trzy oblicza cukrzycy

• Cukrzyca typu 1- to choroba autoimmunologiczna, w której przebiegu, układ odpornościowy, atakuje zdrowe komórki trzustki, co z kolej sprawia, że nie jest ona w stanie produkować wystarczającej ilości insuliny. Na ten rodzaj cukrzycy chorują najczęściej dzieci i młodzież. Jej podstawowymi objawami są: znacznie zwiększone pragnienie, nagły spadek masy ciała, częste oddawanie moczu i ciągłe zmęczenie. W ostrej fazie choroby pojawiają się symptomy, które mogą świadczyć o wystąpieniu bezpośrednio zarażającej życiu kwasicy ketonowej: całkowita utrata apetytu, zapach acetonu z ust, nudności, wymioty, bóle brzucha czy podwyższona temperatura ciała. W takim przypadku konieczna jest natychmiastowa interwencja lekarska. Leczenie cukrzycy typu 1 polega na stałym kontrolowaniu poziomu glukozy we krwi i podawaniu insuliny. Bardzo istotnym elementem leczenia jest stosowanie odpowiedniej diety i włączenie do codziennych obowiązków aktywności fizycznej.

• Cukrzyca ciążowa- powstaje w wyniku działania hormonów ciążowych. Ten rodzaj cukrzycy znika całkowicie po porodzie, jeśli tak się nie stanie oznacza to, że mamy do czynienia z chorobą, która istniała już wcześniej, a jej zdiagnozowanie zbiegło się jedynie z okresem ciąży. Niestety cukrzyca ciążowa jest czynnikiem zwiększającym o 30%-50% ryzyko zachorowania na cukrzycę typu 2 w przyszłości. Objawia się zwiększonym, pragnieniem, częstym oddawaniem moczu, suchością w ustach, notorycznym zmęczeniem, napadami głodu i chudnięciem. Niestety zdarza się, że przebiega zupełnie bezobjawowo, a nieleczona stanowi zagrożenie zarówno dla matki, jak i dziecka. Dlatego bardzo ważne jest wykonanie badań przesiewowych w trakcie ciąży zgodnie z zaleceniami lekarza prowadzącego. Leczenie polega na regularnym kontrolowaniu poziomu glukozy we krwi i stosowaniu diety, która powinna obniżyć poziom cukru. Jeśli tak się nie stanie włączona zostaje krótkotrwała terapia insulinowa.

• Cukrzyca typu 2 – to najczęściej występująca forma cukrzycy. Mamy z nią do czynienia, kiedy nasz organizm nie jest w stanie we właściwy sposób wykorzystać produkowanej przez trzustkę insuliny. Podwyższony poziom cukru we krwi jest więc spowodowany występowaniem tzw. insulinooporności. Trzustka chcąc poradzić sobie ze zbyt dużym poziomem glukozy, produkuje nadmierne ilości insuliny, co z kolei jest przyczyną nadmiernego przybierania na wadze i nadciśnienia. Najlepszym sposobem walki z insulinoopornością i cukrzycą typu 2 jest stosowanie odpowiedniej diety i wprowadzenie aktywności fizycznej. Cukrzyca typu 2 może latami nie dawać żadnych objawów, później pojawia się narastające zmęczenie i senność zwłaszcza po posiłku, nadmierny apetyt i ochota na słodycze tuż po jedzeniu, wzmożone pragnienie, częste oddawanie moczu czy wysokie ciśnienie krwi. Czynnikami zwiększającymi ryzyko wystąpienia insulinooporności i cukrzycy typu 2 są: otyłość, nadwaga, brak ruchu, przewlekły stres i brak wystarczającej ilości snu, niektóre leki oraz predyspozycje genetyczne.

Nieleczona cukrzyca prowadzi do bardzo groźnych powikłań i jest bezpośrednim zagrożeniem dla życia. Wcześnie wykryta może być natomiast skutecznie leczona. Aby jej zapobiegać, należy natomiast dbać o utrzymanie właściwej wagi ograniczyć spożycie cukru, soli i niezdrowych tłuszczów, unikać produktów wysokokalorycznych i przetworzonych, zrezygnować lub znacznie ograniczyć używki i zadbać o regularną aktywność fizyczną.

kch/e-medycyna.pl